De vraag naar transportcapaciteit op het elektriciteitsnet is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Op steeds meer plekken in Nederland is het net structureel overbelast. Niet alleen voor teruglevering van elektriciteit, maar ook voor afname. Nieuwe aansluitingen of uitbreidingen van bestaande aansluitingen zijn daardoor vaak niet direct mogelijk.
Zonnepanelen, batterijen, laadinfra en elektrificatie van processen zorgen samen voor een steeds grotere druk op het net. Netverzwaring is noodzakelijk, maar kost tijd. In de tussentijd wordt congestiemanagement ingezet om het bestaande net beter te benutten.
Congestiemanagement is een manier waarop netbeheerders vraag en aanbod van elektriciteit tijdelijk sturen om overbelasting van het net te voorkomen. Dit gebeurt door grootverbruikers en producenten afspraken te laten maken over het flexibel aanpassen van hun vermogen op specifieke momenten.
Concreet betekent dit dat bedrijven bereid zijn om hun afname of opwek tijdelijk te verlagen of te verschuiven, bijvoorbeeld tijdens piekmomenten. In ruil daarvoor ontstaat ruimte op het net die anders niet beschikbaar zou zijn.
Congestiemanagement is geen structurele oplossing voor netcongestie, maar wel een belangrijk instrument om projecten tóch mogelijk te maken zolang netuitbreidingen nog niet zijn gerealiseerd.
De pieken op het elektriciteitsnet worden steeds hoger. Op zonnige middagen is er veel opwek door zonnepanelen, terwijl de vraag relatief laag kan zijn. Op andere momenten is de vraag juist hoog door elektrificatie van processen, warmtepompen en laadpalen.
Het net is niet ontworpen op deze extremen. Uitbreiding van het netwerk is complex en neemt vaak jaren in beslag. Congestiemanagement maakt het mogelijk om binnen de bestaande infrastructuur tijdelijk meer ruimte te creëren door slimmer met vermogen om te gaan.
In 2026 is congestie niet langer beperkt tot enkele regio’s. Vrijwel het hele land heeft te maken met beperkingen, zowel aan de kant van teruglevering als afname. Daardoor is congestiemanagement voor veel projecten geen keuze meer, maar een noodzakelijke voorwaarde om door te kunnen.
Het elektriciteitsnet wordt slechts een beperkt aantal uren per jaar maximaal belast. Buiten deze piekmomenten is er vaak nog ruimte beschikbaar. Congestiemanagement speelt in op dit verschil door vermogen te verschuiven naar momenten waarop het net minder belast is.
Voor zonne-energieprojecten betekent dit bijvoorbeeld dat op piekmomenten de opwek tijdelijk wordt begrensd, terwijl buiten deze momenten volledige productie mogelijk blijft. Voor afname kan dit betekenen dat bepaalde processen worden gepland buiten de drukste uren.
Door deze flexibiliteit kunnen projecten doorgang vinden die anders stil zouden komen te liggen.
Voor zonne-energie is congestiemanagement inmiddels een bekend begrip. In veel gebieden is volledige teruglevering niet meer toegestaan zonder aanvullende afspraken. Door het combineren van zonnepanelen met slimme aansturing, eventueel opslag en afstemming met de netbeheerder, blijft realisatie vaak wel mogelijk.
Belangrijk is dat congestiemanagement altijd project-specifiek wordt beoordeeld. De mogelijkheden verschillen per aansluiting, netgebied en type installatie. Een generieke oplossing bestaat niet.
Meer achtergrond over netcongestie en de actuele situatie per regio is te vinden op onze netcongestiepagina.
Op termijn zal het elektriciteitsnet worden uitgebreid. Tot die tijd blijft congestiemanagement een essentieel middel om de energietransitie voort te zetten. Ook daarna zal flexibiliteit een belangrijke rol blijven spelen, omdat het aandeel duurzame opwek blijft groeien.
Voor bedrijven die willen investeren in zonne-energie of elektrificatie is het daarom belangrijk om vanaf het begin rekening te houden met de beperkingen en mogelijkheden van het net. Congestiemanagement is daarbij geen noodoplossing, maar onderdeel van een realistische projectaanpak.